dossier recalls

Een recall is het uit de schappen halen van producten omdat ze niet aan de wettelijke norm dan wel de normen van de fabrikant voldoen. Slechts een klein gedeelte van de terughaalacties haalt de publiciteit. Veel vaker worden producten teruggehaald vóór ze in de winkel liggen, of wordt al geconstateerd dat er iets mis is met het product voordat het de productielocatie heeft verlaten.

Fabrikanten zijn verantwoordelijk voor de voedingsmiddelen die ze produceren. Ze moeten in eerste instantie zelf beoordelen of een product veilig is of niet. Bovendien moeten ze beschikken over een traceringsprocedure. Aanvankelijk hadden producenten vier uur de tijd om alle relevante data overhandigen aan de VWA, maar sinds oktober 2007 is dat in de Meldwijzer gewijzigd in ‘onmiddellijk’. Het gaat daarbij om informatie over de herkomst van grondstoffen en producten en de levering daarvan. Eén stap terug in de keten en één stap vooruit dus.

Sinds 2005 zijn bedrijven verplicht onveilige voedingsmiddelen te melden bij de VWA. Dat hoeft niet als er geen andere bedrijven nodig zijn om het probleem op te lossen. De VWA heeft een Meldwijzer opgesteld. Daarin staat onder meer wanneer een onveilig product ‘schadelijk’ is en wanneer ‘ongeschikt’.

Recalls kosten het bedrijfsleven in Europa jaarlijks miljarden euro’s zo blijkt uit een analyse van risicoadviseur en verzekeringsmakelaar Aon Nederland.

Zo zijn er de kosten van onderzoeken, van het terughalen en het vernietigen van de betrokken producten. Tel daarbij op de advertenties om de consument op de hoogte te stellen van de terughaalactie. Bij een levensmiddel dat schadelijk kan zijn voor de gezondheid moet namelijk een advertentie met een publiekswaarschuwing worden geplaatst in minimaal twee landelijke dagbladen.

Daarnaast is er omzetverlies doordat het product tijdelijk niet verkrijgbaar is en doordat de naam van het product of merk worden geschaad. Om dat te herstellen is soms een dure advertentiecampagne nodig. Zo gaf het Britse Cadbury na de recall van een miljoen chocoladerepen in verband met salmonella bijna 7,5 miljoen euro uit aan een een reclamecampagne om het vertrouwen in het merk te herstellen. De fabrikant raamt de totale schade op 45 miljoen euro. In april 2007 werd bekend dat Cadbury voor de affaire wordt vervolgd.

Oorzaak

De redenen om producten terug te roepen zijn zeer divers. Maar liefst veertig procent van de recalls betreft foutieve allergenendeclaraties, zo blijkt uit onderzoek van het Britse Reading Scientific Services naar 200 recalls in de hele wereld.

Andere oorzaken zijn verontreiniging met schadelijke stoffen of vreemd materiaal, kwaliteitsverlies of bederf, of pathogene micro-organismen. De economische schade van virussen in voeding is daarbij groter dan die van de salmonella-bacterie. Dat concludeerde het RIVM in 2006. Mensen hebben namelijk langer last van een virus waardoor het ziekteverzuim hoger is.