Food Top 100
Unilever staat bovenaan in de Food Top 100 van vakblad EVMI en Nyenrode Business Universiteit, die op 2 februari werd bekendgemaakt. De onderneming is met een foodomzet van 22,8 miljard euro de grootste voedingsmiddelenfabrikant van Nederland. Marketingdirecteur Aleksander Fiege van Unox (zie foto) nam de award namens Unilever in ontvangst.
Op de tweede plaats staat bierbrouwer Heineken, gevolgd door zuivelbedrijf FrieslandCampina. Vleesverwerker en maaltijdproducent Vion staat vierde. De top-5 wordt gecompleteerd door handelaar in commodities Nidera Handelscompagnie.
Naast de award voor het bedrijf met de hoogste omzet waren er awards voor de voedingsmiddelenfabrikant met de meeste vrouwelijke bestuurders, de onderneming die het meeste besteedt aan R&D en de duurzaamste voedingsmiddelenproducent. Vleesbedrijf Hilckmann Groep uit Nijmegen heeft het grootste aandeel vrouwelijke bestuurders, namelijk 66,7 procent (twee van de drie). De Nederlandse dochtermaatschappij van de Amerikaanse geur en smaakstoffenfabrikant International Flavors & Fragrances (IFF), met vestigingen in Hilversum en Tilburg, besteedt het meest aan R&D, namelijk 5,7 procent van de omzet.
De award voor duurzaamheid ging net als de overall award naar Unilever. Het concern communiceert veel over de aandacht voor duurzaamheid. Unilever presenteerde in 2011 het Sustainable Living Plan met meer dan 50 maatschappelijke, economische en milieugerelateerde doelstellingen. Unilever was bovendien initiatiefnemer van de Marine Stewardship Counil (MSC) voor duurzame vis en is ook één van de oprichters van de Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO) en de Round Table on Responsable Soy (RTRS).
Awards
De Food Valley Award ging in 2012 naar Solynta voor een methode om versneld aardappelen te kunnen veredelen. De andere genomineerden waren Cropwatch met de Scoutbox en Hoogesteger met vruchtensappen die door de Fresh Micro Pulse-technologie langer vers blijven. IceWizard won met het concept IceFondue de Horecava Innovation Award 2012. Hiermee kunnen ijstapas gemaakt worden in stikstof van -196 graden Celsius.
De NVVL-jaarprijzen gingen naar Grace Tan Hui Shan uit Singapore voor de beste academische scriptie en Anne van Son en Dennis van Schaijk (foto) voor de beste HBO-scriptie. Tan Hui Shan deed onderzoek naar het Pine Nut Syndrome (PNS). Son en Van Schaijk onderzochten in opdracht van een conservenproducent de optimale verhitting van groente en fruit. Studenten van het Rijn IJssel College in Arnhem wonnen in Riga in Letland de eerste prijs met een melkklontje voor in de koffie. De Bachelors Award van het Voedingscentrum ging naar studenten van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) voor de door hen ontwikkelde Visknaks.
Anti-prijzen
Ook werden in 2012 anti-prijzen uitgereikt. De chickensticks van Iglo werden gekozen tot Liegebeest van 2012, de award van Wakker Dier voor ‘meest misleidende product, uiting of reclame rond dierenwelzijn’.
Becel Pro-activ van Unilever won na een internetstemming het Gouden Windei van Foodwatch, de award voor het meest misleidende product. Foodwatch stelde dat nooit bewezen is dat plantensterolen hart- en vaatziekten kunnen voorkomen. De FNLI noemde de uitreiking van het Gouden Windei “een kruistocht van Foodwatch tegen de levensmiddelenindustrie die langzamerhand absurde trekken begint aan te nemen”. De brancheorganisatie wees erop dat Foodwatch het oordeel van EFSA dat de claims van Pro-activ worden ondersteund door wetenschappelijk bewijs, zonder een flinter bewijsvoering naar de prullenbak verwees.
Personalia
Rob Versloot (foto) werd begin september benoemd tot nieuwe CEO bij Hero. Hij volgde binnen het Zwitserse foodconcern Peter Amon op die vertrok vanwege 'verschillen van mening over de te volgen koers' van het bedrijf. Versloot was onder meer verantwoordelijk voor Hero Benelux. In juli 2012 nam Jop Peek zijn functie als managing director Benelux over.
Timo Hoogeboom, general manager van Mars Nederland, werd per 1 september de nieuwe algemeen directeur van Hak. Hij volgde in die functie Michiel F. van Ginkel op, die het concern verliet.
Klaas de Jong, algemeen directeur van FrieslandCampina Dairy Feed, trad 1 september toe tot de directie van de A-ware Food Group. Hij werd als directielid verantwoordelijk voor de bouw en exploitatie van de nieuwe kaasfabriek die het bedrijf met Fonterra gaat bouwen, de verwerking van melk en het contact met de melkveehouders. In maart ging Roeland Tjebbes al deel uitmaken van de directie. Oud-CEO van Vion Daan van Doorn werd commissaris bij het bedrijf.
Jasper Knoester treedt vanaf 1 januari 2013 terug als algemeen directeur van Koninklijke Smilde. Hij was sinds januari 2001 algemeen directeur. Na zijn terugtreding blijft hij als adviseur nog verbonden aan het bedrijf. Knoester wordt opgevolgd door een holdingdirectie die bestaat uit Ronald Prince, Arend Smilde en Alex Kruiter. Smilde Foods stelde Vinay Dharampal (29) aan als marketing innovation manager.
Bart Kuppens (38) werd Vice President Marketing Foods van Unilever Benelux. Aart Voets werd managing director van 2 Sisters Storteboom. Peter Boone (1970) werd begin december Chief Innovation Officer bij chocoladeproducent Barry Callebaut. Hij volgde Hans Vriens op die zijn functie in juni neerlegde.
In april overleed op 87-jarige leeftijd oud-Hak-directeur Aart Hak. Hij werkte van 1936 tot 1986 bij het bedrijf. Een maand later overleed ook Johma-oprichter Johan Schreur.
Bedrijfsongevallen
Er waren in 2012 geen dodelijke slachtoffers te betreuren, in tegenstelling tot de afgelopen jaren: 3 in 2011, 2 in 2010 en 1 in 2009. Wel raakte een 18-jarige medewerkster van de Poiesz-supermarkt in Leeuwarden in augustus ernstig gewond. Ze verloor een hand bij een bedrijfsongeval met de gehaktmolen. Zij was voor zover bekend de enige in de foodsector die in 2012 ernstig gewond raakte.
Er waren diverse andere bedrijfsongevallen. Bij FrieslandCampina in Lochem was er in mei in een van de torens een stofexplosie. In januari gebeurde dat op dezelfde locatie ook al. Bij Avebe in Ter Apelkanaal brak begin februari brand uit na een stofexplosie. De fabriek moest worden ontruimd. Bij de Avebe-locatie in Gasselternijveen lekte in februari zo’n 1500 liter azijnzuur weg uit een opslagtank.
Bij de bouw van de expeditieruimte van het nieuwe kaaspakhuis bij De Graafstroom in Belskensgraaf stortte in juni een staalconstructie in. Niemand raakte gewond.
Het laboratorium Dr. A. Verwey BV werd in februari getroffen door brand. Een maand eerder verwoestte een grote brand bakkerij Eklund in Zutphen. Toch waren er in de voedingsmiddelenindustrie minder branden dan in voorgaande jaren.
Overnames
Ook in 2012 was er een grote hoeveelheid overnames, met name in de vlees- en maaltijdindustrie. Plukon kondigde in oktober aan Interchicken over te nemen. Struik Foods Europe nam de Duitse fabrikant van soepen en kant-en-klaar maaltijden Sonnen Bassermann over van H.J. Heinz. McCain Foods Holland kondigde in juli aan CêlaVíta te willen overnemen van Bieze Food Groep. Verscentrum ter Brugge nam in mei branchegenoot Huiskes Verswaren over. Salad Signature, eigenaar van Johma en Délio, kwam in handen van participatiemaatschappij AAC Capital Partners. AAC nam het meerderheidsbelang over van participatiemaatschappij Gilde Equity Management Benelux uit Utrecht. Wessanen verworf het volledige eigendom van snackproducent Favory Convenience Food Group door de overname van de aandelen die in handen waren van Rabo Capital.
Een grote fusie in de categorie snacks ging niet door. Ad van Geloven (van onder meer Mora) en Royaan (van Van Dobben en Kwekkeboom) maakten begin november 2011 al bekend te willen fuseren. De Europese Commissie voorzag echter belemmering van de concurrentie op de Nederlandse markt voor diepvriessnacks en liet de Nederlandse NMa een onderzoek instellen. Die oordeelde in september dat Royaan en Ad van Geloven alleen mochten fuseren als Royaan het merk Van Dobben in licentie zou geven aan een concurrent. Het ging daarbij om licentie voor de verkoop van kroketten en bitterballen aan supermarkten. Zo’n licentie moest een looptijd van zes jaar hebben en in die tijd kon de concurrent het merk Van Dobben kroketten en bitterballen rebranden. De beide snackfabrikanten gingen echter niet akkoord met die voorwaarden en besloten de fusie dan maar af te blazen.
Bolletje
Problemen waren er ook bij de overname van familiebedrijf Bolletje door Continental Bakeries. In oktober 2011 werd de overname aangekondigd, maar de NMa meende dat Continental Bakeries dan een te groot aandeel in de markt van ontbijtproducten zou krijgen. In mei legden algemeen directeur Hielke van Dijken en de leden van de Raad van Commissarissen hun functie neer na een conflict met de aandeelhouders. Volgens een persbericht van Bolletje was er verschil van inzicht over de “timing van de te volgen scenario’s in het verkoopproces”. Er werd een nieuwe Raad van Commissarissen gevormd door A.A. ter Beek en M.J. ter Beek. Het bedrijf is nu nog in handen van de familie Ter Beek. De nieuwe commissarissen vonden voormalig algemeen directeur Geert Jan van Ark (foto) bereid de taken van Van Dijken over te nemen. Eind oktober maakte Bolletje bekend dat de overname waarschijnlijk in november rond zou komen.
De beoogde overname van de zuivelbedrijven Imlek en Mlekara Subotica op de Balkan door FrieslandCampina ging ook niet door. De partijen konden het niet eens worden over de voorwaarden. FrieslandCampina lijfde wel IDB Belgium in, één van de grootste verpakkers van kaas in België. Het bedrijf werd overgenomen van Irish Dairy Board.
D.E Master Blenders
Douwe Egberts kreeg op 12 juni een notering aan de Amsterdamse beurs onder de naam D.E Masterblenders 1753. Het bedrijf is de van Sara Lee afgesplitste koffie- en theetak. Een maand later was de afsplitsing helemaal rond en konden de aandelen daadwerkelijk van eigenaar verwisselen. Het bedrijf kwam daarmee niet in rustiger vaarwater. Bij de Braziliaanse activiteiten werden onregelmatigheden in de boekhouding geconstateerd, waardoor het eigen vermogen 85 tot 95 miljoen euro lager bleek te liggen dan de onderneming dacht. Bij de presentatie van de jaarcijfers bleken de financiële resultaten van D.E Masterblenders 1753 fors tegen te vallen. De winst in boekjaar 2012 was bijna 56 procent lager dan een jaar eerder.
CEO en bestuursvoorzitter Michiel Herkemij van D.E Master Blenders vertrekt eind 2012 bij het koffieconcern, met 'wederzijdse instemming'. Hij was er slechts een jaar werkzaam. Volgens een woordvoerder wilden niet-uitvoerend voorzitter van de Board Jan Bennink en de Raad van Commissarissen sneller opereren dan Herkemij. Dit bij de vernieuwing van het management en van de producten. Bennink neemt zijn taken waar tot een nieuwe CEO is aangesteld.
Herkemij zei eerder in een interview met de Volkskrant dat DE door Sara Lee verwaarloosd was en uitgeknepen als een citroen. De groei van de omzet van Douwe Egberts dankte het concern aan de verhoging van de prijzen. Hij onthulde dat onder Sara Lee de hoeveelheid koffie in de Senseo-pads was teruggebracht van 7,5 naar 7 gram. D.E Master Blenders heeft de hoeveelheid koffie weer teruggebracht naar het oude niveau.
De Bijenkorf verkocht per 1 december de centrale bakkerij aan de Bickery Food Group omdat schaalvergroting en productvernieuwing noodzakelijk werden geacht om de bakkerij ook in de toekomst succesvol te laten zijn. Het Japanse bedrijf Châteraisé nam banketfabrikant Maître Paul over van investeringsmaatschappij Clearwood.
De Zweedse fabrikant Cloetta maakte bekend de productie van Haagse hopjes van Sneek naar het Italiaanse Cremona te verhuizen. De hopjes van het merk Rademaker, in de kenmerkende wit-zwart-gele papieren wikkels, waren van Leaf toen dat bedrijf eind vorig jaar door Cloetta werd overgenomen. Lollyfabriek DéTé uit Tegelen, bekend van de grote hartvormige lolly’s bij kermissen en attractieparken, werd in juni overgenomen door zoetwarenfabrikant Holland Foodz.
Fabrikant van eiersorteer-, -inpak- en verwerkingsapparatuur Moba uit Barneveld nam in februari de productieactiviteiten van het failliete Coenraadts uit Zaandam over. De activiteiten werden voortgezet onder de naam ‘Moba Coenraadts’.
Pringles
In februari werd bekend dat Pringles in handen zou komen van Kellogg. Procter & Gamble (P&G) had april 2011 al aangekondigd het chipsmerk te verkopen aan Diamond Foods, maar er kwam een kink in de kabel en de verkoop ketste af. Kort voordat Kellogg toesloeg, had P&G bekendgemaakt dat onzeker was of de verkoop aan Diamond Foods nog wel door zou gaan. Aanleiding was de bekendmaking dat de CEO en de CFO van Diamond Foods op non-actief waren gezet en de financiële resultaten van het bedrijf moesten worden aangepast.
Het Japanse UCC Holdings nam koffieproducent United Coffee over van private equity-fonds CapVest Equity Partners.
CSM maakte in mei bekend af te willen van de Noord-Amerikaanse en Europese Bakery Supplies-bedrijven. Het bedrijf wil focussen op bio-based ingrediënten, namelijk Purac en Caravan Ingredients. Dat kwam niet helemaal als een verrassing want in maart had het concern bij de presentatie van de jaarcijfers al gesteld dat zo’n 30 procent van alle activiteiten van Bakery Supplies Europe niet aan de criteria van CSM voldeed.
Reorganisaties en ontslagen
De met overnames gepaard gaande schaalvergroting brengt doorgaans reorganisaties met zich mee. Bedrijven willen uit concurrentieoverwegingen zo efficiënt mogelijk produceren. Voor bijvoorbeeld vleesfabrikanten is efficiency van levensbelang omdat de capaciteit in de sector groot is en de marges klein zijn.
De meest in het oog springende reorganisaties in 2012 waren bij Vion Food Group, dat in 2011 ook al flink reorganiseerde. Toen werd bijvoorbeeld de baconfabriek in Doetinchem (foto) gesloten.
In januari 2012 kondigde Vion Food Nederland aan de biologische vleesactiviteiten (De Groene Weg) onder te brengen bij Vion Enschede en Vion Groenlo, en de financiële en stafdiensten te centraliseren. De logistieke activiteiten werden geconcentreerd op de locatie van Distrifresh Boxtel. De logistieke activiteiten van Distrifresh Vaassen zouden worden beëindigd. Er zouden circa 48 banen verdwijnen. De reorganisatie moet medio 2013 zijn afgerond.
In mei bleek de omzet van Vion Food Group in 2011 met 7 procent te zijn gestegen, terwijl het bedrijfsresultaat (EBITA) met 53 procent naar 90 miljoen euro daalde. Het resultaat na belastingen kwam uit op slechts 14 miljoen euro. In juni volgde de aankondiging van een nieuwe, internationale, nog grotere reorganisatie, die in Nederland betrekking had op 340 eigen medewerkers. De activiteiten van Vion Druten werden overgeheveld naar Vion Boxtel en Vion Groenlo. 72 Van de 180 medewerkers in Druten konden worden herplaatst.
In november maakte Vion bekend de staforganisatie in Nederland te verkleinen. 40 van de 105 medewerkers worden ontslagen, de overige 65 worden herplaatst of afvloeien via natuurlijk verloop. De reorganisatie heeft betrekking op alle locaties, in de administratie, kwaliteit, commercie en financiën.
Vion-CEO Uwe Tillmann moest in september aftreden omdat hij niet het juiste type leider zou zijn om het strategisch plan met de reorganisaties uit te voeren. De matige financiële prestaties leidden ook tot een reorganisatie bij de aandeelhouder ZLTO. Daar moeten uiterlijk begin volgend jaar zo’n 60 van de 183 voltijds arbeidsplaatsen worden geschrapt.
Ook kalverintegratie VanDrie reorganiseerde. De onderneming kondigde aan per 1 januari 2013 de KSA-slachterij in Aalten te sluiten. De slacht van rose-kalveren wordt geconcentreerd bij kalverslachterij ESA in Apeldoorn. Door de overname van de Alpuro Group was binnen de slachterijen van de VanDrie Group overcapaciteit ontstaan. Daarom schuift het concern nu 2 locaties ineen, in Apeldoorn. Cargill sloot de slachterij Cargill Integra in Denekamp.
Bake Five bakker Bakker Wiltink vroeg in juli ontslag aan voor 76 medewerkers. Unilever schrapte in België in Vorst 55 banen, veelal marketing- en verkoopfuncties.
In juli ging Organic Beverages Group, de holdingmaatschappij van de biologische frisdrank Oggu, failliet. Ook de keten van duurzame viswinkels Fishes moest faillissement aanvragen. Er was hoop op een doorstart maar die kwam er niet. De Bosgraaf Group, fabrikant van onder meer machines voor de kaasindustrie maakte na een faillissement wel een doorstart onder de nieuwe eigenaar, een dochterbedrijf van Vado beheer. Vado was eerder aandeelhouder van Bosgraaf.
Investeringen
Het was echter niet alleen maar kommer en kwel. Er werden ook nog investeringen aangekondigd, onder meer door FrieslandCampina. FrieslandCampina wil namelijk ook in 2013 miljoenen extra investeren in de uitbreiding van de productievestiging in Leeuwarden. Het gaat om de uitbreiding van het aantal productielijnen van melkpoeder en gecondenseerde melk. Bovendien wil FrieslandCampina in Nederland een nieuwe, extra fabriek bouwen voor de productie van kaas, melkpoeder en boter. De voorkeur van de onderneming lijkt uit te gaan naar bijbouw op een bestaande locatie.
Aan de andere kant maakte het zuivelconcern in december bekend in Duitsland 230 medewerkers te ontslaan. De banen verdwijnen bij de vestigingen in Keulen, Gütersloh en Heilbronn. Het bedrijf moderniseert de 3 vestigingen en past de productie- en administratieprocessen aan om kosten te verlagen. Er worden geen vestigingen gesloten. FrieslandCampina stelt dat de maatregelen in Duitsland nodig zijn vanwege een hevige concurrentiestrijd daar.
Op de campus van Wageningen UR bouwt FrieslandCampina een nieuw innovatiecentrum (foto). Het zuivelconcern vond de straatnaam van de locatie echter niet gelukkig: De Goor. Daarom diende FrieslandCampina samen met de WUR bij de gemeente het verzoek in de naam te veranderen in Valleiweg. Op de bordjes staat echter nog steeds De Goor.
Meer zuivelinvesteringen: A-ware en Fonterra bouwen samen in 2013 een kaasfabriek. Die komt te staan in Heerenveen. Ook Cono Kaasmakers doet aan nieuwbouw in de Beemster.
Fabrikant van repen VSI startte in het voorjaar met de bouw van een nieuwe fabriek in Leerdam.
Green Peace Mushrooms uit Zuid-Korea wil in 2013 30 miljoen euro investeren in de bouw van een megakwekerij voor onder meer koningsoesterzwammen en fluweelpootjes, nabij de Floriade in Venlo.