Drie belangrijke ontwikkelingen zetten in 2012 verder door: herformulering van producten, de ontwikkeling van producten met stevia en co-creatie.
Lay's scoorde in 2010 al enorm met de Maak de Smaak-campagne, die ertoe leidde dat Patatje Joppie in het schap kwam. In 2012 streden de aspirant-smaken van consument-productontwikkelaars in 'battles' tegen elkaar. Er waren maar liefst 407.610 smaakinzendingen en 5,8 miljoen online ‘battles’ om uiteindelijk tot de drie finalisten te komen. Spicy Reggae Chicken kwam eind oktober als winnaar uit de bus. Bedenker Kim Spelbrink uit Rotterdam won 25.000 euro én 1 procent van de omzet van de chipssmaak die als Lay’s Limited Edition in de winkel verkrijgbaar is.
Goede tweede als het gaat om co-creatie was de bekendste burger van McDonald’s, met meer dan 114.000 inzendingen. Uiteindelijk won de McMood van James Zeelenberg met een spiegelei, kaastopping, rundvlees, cheddarkaas, augurk, tomaat en ijsbergsla en McDonald’s Fritessaus. De bedenker figureerde ook in commercials van McDonald's.
Samenwerking
Diverse bedrijven bundelden hun krachten om de productontwikkeling naar een hoger niveau te tillen. Zo gaan Unilever en FrieslandCampina nauw samenwerken in het Joint Business Development Plan (JBDP). Ze gaan samenwerken op het gebied van innovatie en de promotie van duurzame productie, verpakking en logistiek.
Unilever startte dit jaar ook het ‘open innovation submission portal’ waarop het bedrijf partners zoekt om via open innovation te helpen om producten te verbeteren. Op de website staat een lijst met ‘wants‘, thema’s waarvoor samenwerking wordt gezocht. Er kwamen tussen maart en oktober meer dan 1000 inzendingen binnen, waarna Unilever er enkele onderzoeksprojecten aan toevoegde. Zo werden ook partners gezocht bij innovaties voor suikervermindering in ijsthee, en voor een rode, natuurlijke en stabiele kleurstof in fruit- en zuivelproducten.
Unilever Food Solutions en Vion Foodservice ontwikkelden samen een nieuw saté-concept voor de catering: Have A Good Day Satay. Het concept wordt gevormd door Conimex-sauzen en toppings, Calvé-satésaus (beide van Unilever) en kip- en varkenssaté van Vion’s Q-Linaire. Het concept was onder meer verkrijgbaar in het Holland Heineken House in Londen tijdens de Olympische Spelen.
HJ Heinz, FrieslandCampina, Hero Benelux en SCA Hygiene Products gingen voor hun goederenstromen de samenwerking aan met logistiek dienstverlener Nabuurs.
Stevia
Diverse producten met stevia zagen het licht nadat de zoetstof in december 2011 in alle EU-lidstaten was toegestaan. Sinds januari levert Van Oordt the portion company Canderel Stevia voor de Nederlandse foodservice in poedervorm in een stick. Fabrikant Burg blies het aloude limonademerk Ranja nieuw leven in met onder meer een variant met stevia. Cool Bear is een nieuwe suikervrije vruchtenlimonade waarvan de suikers in de limonade geheel zijn vervangen door steviolglycosiden.
Unilever verving 30 procent van de suiker in Lipton Ice Tea Green door de zoetstof en Arla deed dat met de drinkyoghurt Zin! Overigens etiketteerde de zuivelaar dat als ‘gezoet met honingkruidextract (ook wel bekend als stevia)’. Tate & Lyle introduceerde een eigen stevia-variant, Tasteva, waarmee voedingsmiddelen- en drankenfabrikanten het suikergehalte in hun producten kunnen terugbrengen met zeker 50 procent.
Er waren dus legio nieuwe en geherformuleerde producten met stevia. Toch bleef de vraag van consumenten naar stevia de afgelopen jaren achter bij de voorspellingen, stelde de Rabobank in het rapport Zoetstof tot nadenken. De bank verwachtte wel dat de wereldmarkt voor de zoetstof de komende jaren sterk zal groeien. Productiemogelijkheden in Nederland zijn vooralsnog beperkt. Toch worden de mogelijkheden onderzocht om stevia in Zeeland te telen en te verwerken.
Ook op andere terreinen bleven voedingsmiddelenbedrijven producten gezonder maken. Heinz ontwikkelde Venz hagelslag met 30 procent minder suiker. Scelta promootte op de beurs Sial in Parijs de Veggiefries, patat op basis van wortel, zoete maïs en witte bonen. Het product komt in januari in de Nederlandse supermarkt te liggen, maar dan onder de naam groentefriet. Vion lanceerde gehaktproducten met plantaardige eiwitten, onder de merknaam Hackplus. Het Hackplus-assortiment heeft vergeleken met reguliere gehaktproducten 30 procent minder vet en 30 procent minder zout. Op de Duitse markt is Hackplus al langer verkrijgbaar, maar daar is het vlees deels vervangen door tarwe-eiwit. Het nieuwe Nederlandse product bevat erwteneiwit.
Zoutreductie
Evenals voorgaande jaren was er echter veel kritiek op de voedingsmiddelenindustrie omdat die niet snel genoeg zou zijn met zoutreductie. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat ruim 85 procent van de Nederlandse bevolking meer zout binnenkrijgt dan de aanbevolen maximumrichtlijn van 6 gram per dag. 79 Procent van dit zout zit in gekochte voedingsmiddelen. De warme maaltijd levert het meeste zout (36 procent), gevolgd door de lunch (31 procent). De belangrijkste zoutbronnen bij de warme maaltijd zijn vleesproducten en sauzen. Bij ontbijt en lunch is het zout vooral afkomstig van brood en kaas. Metingen van de NVWA bevestigden dat het gemiddelde zoutgehalte in levensmiddelen de afgelopen 3 jaar bijna onveranderd was.
Naar aanleiding van de cijfers van het RIVM stelde minister Edith Schippers van Volksgezondheid in maart dat de foodindustrie voor eind 2012 het zout- en vetgehalte in voedingsmiddelen omlaag moest brengen, anders zou het kabinet wettelijke maatregelen nemen. In juli riep ook de Consumentenbond op tot een wettelijke norm voor zout in voedingsmiddelen. De Consumentenbond voerde bovendien actie tijdens het door de FNLI georganiseerde verkiezingsdebat in Den Haag. Levensgrote cartoonfiguren deelden flyers uit. De actie richtte zich niet alleen op zoutvermindering, maar ook op kidsmarketing.
Toch gebeurde er wel wat. Begin dit jaar ging fase II van het Actieplan Zout in levensmiddelen van de FNLI van start. In deze fase stellen 14 individuele levensmiddelenbedrijven en 2 brancheorganisaties doelstellingen voor zoutreductie in hun eigen producten op. Die doelstellingen moeten uiterlijk eind 2015 worden behaald. Volgens critici duurt dat echter veel te lang.
Bakkers lopen voorop bij zoutreductie. De afgelopen jaren werd het zoutgehalte in brood stapsgewijs collectief verlaagd. Met ingang van 1 januari 2013 wordt de hoeveelheid zout verder verlaagd van 2,1 procent naar 1,8 procent op basis van de droge stof.
Duurzaamheid
Een ander actueel thema was verduurzaming. Er waren in 2012 diverse initiatieven om verspilling tegen te gaan. Eén daarvan was de actie van 2 medewerkers van een Nijmeegs communicatiebureau voor de horeca om te voorkomen dat Parmezaanse kazen die beschadigd waren door een aardbeving in de regio Emilia-Romagna omgesmolten zouden worden. Via de website redeenkaas.nl konden consumenten en bedrijven stukken van 1,5 kilo bestellen. Zonder het keurmerk Parmigiano Reggiano DOP, dat wel. In totaal werd ruim 11.500 kilo vacuüm verpakte kaas geleverd, een succesvolle actie dus.
Too Good To Waste is een initiatief om verse producten zoals tomaten, vlak voor de uiterste houdbaarheidsdatum van de schappen te halen en te verwerken tot lang houdbare producten zoals soep, sap, ijs of saus. Zo wordt verspilling voorkomen. Het eerste product, gazpacho, werd in augustus uitgedeeld op de Floriade.
Bij verspilling wordt ook vaak gedacht aan onnodig verpakkingsmateriaal. Een voorbeeld daarvan is een 'innovatie' in een Oostenrijkse supermarkt: gesealde banen, die van de schil zijn ontdaan, op een tray. Na ophef op twitter stopte de keten met het product.
Intensieve landbouw
Bestuursvoorzitter van de WUR Aalt Dijkhuizen haalde zich bij de opening van het academische jaar de woede op de hals door te stellen dat alleen met intensieve landbouw de groeiende wereldbevolking kan worden gevoed en het milieu kan worden gespaard. Enkele tientallen studenten protesteerden een dag later tegen de uitlatingen van Dijkhuizen. Ze meenden dat onderzoek binnen Wageningen UR juist bewijst dat er alternatieven zijn voor intensieve landbouw.