In 2012 laaide de discussie over de mogelijke schadelijkheid voor jongeren van energiedrankjes weer op. Ook was er commotie over de gezondheidseffecten van biologische voeding.
Eind mei waarschuwde de GGD voor de gevaren voor kinderen van energiedrankjes, die veel cafeïnerijke bevatten. Die kunnen stressverhogend werken en hartkloppingen veroorzaken. De GGD pleitte daarom voor een verkoopverbod in de supermarkt. Kinderen kunnen ze dan niet meer zo gemakkelijk kopen. In juli waarschuwde ook het Voedingscentrum voor 'verborgen cafeïne'. "Meeliftend op de hype van energiedrankjes komen meer producten zoals water, cola en snoepjes op de markt met extra cafeïne. Het is niet altijd even duidelijk in welke producten allemaal deze oppeppende stof zit", aldus het Voedingscentrum. In juni had PepsiCo in Nederland Pepsi Kick gelanceerd, suikervrije cola met extra cafeïne.
Het Voedingscentrum liet onderzoeksbureau Qrius onderzoek doen onder kinderen van 11 tot en met 18 jaar. Twee derde van de gebruikers van energiedrankjes blijkt klachten te hebben, zoals druk en hyperactief worden en moeilijk de slaap kunnen vatten. Jongeren die dagelijks meer energiedrankjes drinken dan gemiddeld, zeggen ook meer te maken hebben met deze negatieve effecten.
Evmi.nl poneerde de stelling dat de verkoop van energiedrankjes aan minderjarigen verboden moet worden. De meeste stemmers (60 procent) bleken het daar mee eens te zijn. 16 Procent meende dat een waarschuwing op de blikjes beter werkt en 16 procent denkt dat consumptie met mate geen kwaad kan. De overige 8 procent is van mening dat een dergelijk verbod geen overheidstaak is.
De stemming van de poll werd beïnvloed doordat in de VS Monster Beverage Corporation, merkeigenaar van Monster Energy, werd aangeklaagd door de ouders van een meisje dat zou zijn overleden na het drinken van 2 blikjes Monster Energy Drinks van elk zo’n 720 milliliter binnen 24 uur. De blikjes bevatten veel meer cafeïne dan in de VS in frisdrank is toegestaan, maar voor energiedrankjes geldt dat maximum niet omdat het gezien wordt als een voedingssupplement. Naast cafeïne bevatte de energiedrank bovendien andere stoffen met een vergelijkbare werking.
Ook Ferrero kreeg in de VS te maken met claims. Ferrero schikte na een consumentenklacht dat Nutella veel verzadigde vetten bevat en helemaal niet zo gezond is als Ferrero zou voorspiegelen. Het bedrijf zegde toe consumenten die de jaren daarvoor de boterhampasta hadden gekocht tot 4 dollar per pot terug te betalen, met een maximum van in totaal iets meer dan 3 miljoen dollar.
Marketingtrucs
De voedingsmiddelenindustrie wordt in binnen- en buitenland kritisch gevolgd. In Engeland was er veel verontwaardiging nadat uit onderzoek van consumentenorganisatie Which? was gebleken dat van de best verkopende mueslirepen, die bekend staan als gezond, ruim de helft voor meer dan 30 procent uit suiker bestaat.
In Nederland was er ergernis over de sponsoring van kindertalentenjacht The Voice Kids door Haribo. Ik ergerde me eraan”, zei Hanke Bruins Slot van het CDA tijdens het door de FNLI georganiseerde verkiezingsdebat medio augustus. “Daarmee snijdt de sector zichzelf in de vingers. Gebeurt dit vaker, dan dwing je de politiek tot maatregelen.”
Ook Foodwatch stelde dergelijke kwesties aan de kaak. Bovendien startte de consumentenorganisatie een onderzoek naar mogelijk schadelijke E-nummers. Het eerste rapport verscheen over de azo-kleurstof tartrazine (E102). De Consumentenbond startte de campagne Kletsplaatjes om de 'marketingtrucs van levensmiddelenfabrikanten ontmaskeren'.
Biologische voeding
Veel aandacht was er begin september in de media voor een meta-analyse van Stanford University waarin biologische en reguliere producten werden vergeleken. Biologische producten blijken niet meer voedingsstoffen te bevatten. Consumptie van biologische voeding reduceert mogelijk wel de blootstelling aan residuen van bestrijdingsmiddelen en resistente bacteriën. Voor de meta-analyse werden artikelen gezocht waarin de gezondheidseffecten van biologische en reguliere voeding zijn vergeleken. De onderzoekers zochten in 6 wetenschappelijke databases en maakten gebruik van de literatuurlijst in de gevonden artikelen. Bij 2 databases ging het om artikelen sinds 1966. Zo werden 17 humane studies en 223 studies over voedingsstoffen en contaminanten opgespoord die aan de voorwaarden voldeden.
Hoewel het een meta-analyse betreft, staat in de publicatie dat het aantal onderzoeken beperkt was, mede omdat de studies zeer uiteenlopend van aard zijn. Zo waren er maar 3 studies met klinische resultaten. Uit die onderzoeken blijkt geen significant verschil als het gaat om allergische reacties of infectie met Campylobacter. Studies naar biomarkers en voedingsstoffen in bloed, urine, moedermelk en sperma van volwassenen wezen niet op verschillen van betekenis. Alleen het fosfor-niveau is hoger bij mensen die biologische voeding eten. Van die stof zijn echter doorgaans geen tekorten.
Twee studies meldden bij kinderen die biologisch aten een lagere uitscheiding van residuen van pesticiden in de urine. Het risico van verontreiniging met residuen van bestrijdingsmiddelen is bij biologische producten 30 procent lager. De verschillen in de kans op overschrijding van de maximale hoeveelheid zijn echter klein, stellen de onderzoekers.
Het risico op bacteriële infectie van kippenvlees en varkensvlees staat los van de manier waarop ze gehouden worden, concluderen de onderzoekers. Het risico om bacteriën aan te treffen die resistent zijn voor 3 of meer antibiotica is echter 33 procent hoger op regulier vlees dan op biologisch vlees.
De ketenorganisatie voor duurzame, biologische landbouw en voeding Bionext meende dat de berichtgeving in Nederlandse kranten over de meta-analyse van Stanford University in sommige gevallen kort door de bocht was. Media berichtten dat biologisch voedsel niet gezonder is, terwijl de onderzoekers van Stanford zelf zeer genuanceerd en terughoudend waren over de uitkomsten van hun studie. “Er is door de onderzoekers van Stanford niet aangetoond dat biologisch nauwelijks gezonder is; er is aangetoond dat er geen onderzoek is dat bewijst dat biologisch gezonder is”, aldus Bionext.
In de zomer was er ook al Belgisch-Amerikaans onderzoek geweest waaruit bleek dat biologisch vlees niet gezonder, veiliger of milieubewuster was, althans dat kon niet wetenschappelijk worden onderbouwd. Het microbiologisch risico zou bij biologische boeren wel eens groter kunnen zijn, aldus het onderzoek.
Dementie
Vier Amsterdamse hoogleraren kondigden in april aan te gaan samenwerken om het onderschatte probleem van obesitas onder jongeren aan te pakken. De hoogleraren Erik Scherder (neuropsychologie), Jaap Seidell (Voeding en Gezondheid), Philip Scheltens (cognitieve neurologie) en Willem van Mechelen (sociale geneeskunde) vreesden dat Nederland een explosieve groei te wachten staat van het aantal relatieve jonge mensen met dementie. Ze meenden dat dat voor een groot deel het gevolg is van een ongezonde leefstijl. Nu is de gemiddelde leeftijd van mensen met alzheimer tussen de 70 en 80. De hoogleraren verwachtten een toename van het aantal mensen met dementie die tussen de 50 en 60 jaar oud zijn. Ze zagen een verband tussen een ongezonde leefstijl in de vroege jeugd en dementie. “Deze ziekte wordt niet serieus genomen. In de eerste 25 jaar kun je het voor de rest van je leven verpesten”, aldus hoogleraar neuropsychologie Scherder in De Volkskrant.