Vuile perslucht

Vocht in persluchtnetwerken vormt daarbij een van de grootste risico’s. Vocht is namelijk een ideale drager van micro-organismen, stofdeeltjes, vuil en olie. Die combinatie kan leiden tot contaminatie van het product én tot schade aan installaties. In het kader van voedselveiligheid is dat een onwenselijke situatie die vaak onderschat wordt.

Bron van vervuiling

“De oorzaak van deze risico’s is verrassend eenvoudig”, legt Sara Deckers uit. Ze is Focus Industry Manager bij Beko Technologies. “De compressor zuigt buitenlucht aan en comprimeert die tot gemiddeld 7 of 8 bar. Dat betekent dat alle aanwezige vervuiling – vocht, stof en olie(damp) – ook zeven tot acht keer geconcentreerder in het persluchtsysteem terechtkomt.”

Warme buitenlucht bevat bovendien meer waterdamp dan koude lucht. Dat vergroot de kans dat micro-organismen worden meegevoerd in de persluchtstroom. Zeker in productieomgevingen waar hygiëne cruciaal is, kan dat leiden tot verhoogde risico’s voor productkwaliteit en houdbaarheid.

Sara Deckers: "perslucht is geen onbekende factor meer" (© Beko Technologies )

Standaard installatie

Veel bedrijven beschikken over een klassieke compressorinstallatie: een (vaak oliegesmeerde) compressor, een voorfilter, een droger en een nafilter. Technisch gezien is daar niets mis mee. “Maar de vraag is niet of de installatie functioneert”, zegt Deckers, “de vraag is of de geleverde lucht geschikt is voor toepassingen waar voedsel direct of indirect mee in aanraking komt.”
In de praktijk wordt die vraag niet altijd expliciet gesteld. Onderhoudsrapporten en jaarlijkse audits geven vaak een gevoel van zekerheid, terwijl de daadwerkelijke luchtkwaliteit zelden wordt gemeten. Dat creëert een blinde vlek in het voedselveiligheidsbeleid.

De internationale norm ISO 8573-1:2010 biedt een duidelijke indeling in kwaliteitsklassen voor perslucht. Deze norm specificeert grenswaarden voor stofdeeltjes, vocht (dauwpunt) en olie(damp). “Het probleem is dat de norm in de praktijk nog te weinig actief wordt toegepast.”

Meten is weten

In veel productieruimtes ontbreekt een eenvoudige dauwpuntsensor. Daardoor is er geen inzicht in het daadwerkelijke vochtgehalte van de perslucht. Dat is opmerkelijk, zeker wanneer je kijkt naar de uitgebreide monitoring die wel bestaat voor machines, temperatuur, procesparameters en hygiënische controlepunten.

“Als je perslucht meet, wordt het ineens een beheersbare factor in je productieproces,” stelt Deckers. Een Air Quality Audit brengt het stof-, vocht- en oliegehalte in kaart, naast druk en temperatuur. Op basis van die data ontstaat een objectief beeld van de luchtkwaliteit.

Duurzamer

Die metingen leveren niet alleen zekerheid op voor voedselveiligheid, maar ook voordelen op het gebied van energieverbruik en installatiebetrouwbaarheid. Te veel vocht kan leiden tot corrosie, verstoppingen en storingen. Bovendien beïnvloedt slechte luchtkwaliteit de levensduur van filters en drogers.

“Met een gericht behandelplan kan de persluchtkwaliteit worden afgestemd op de daadwerkelijke eisen van het productieproces. Dat voorkomt overdimensionering, maar ook onderschatting van risico’s.”

Bewijsvoering

In een sector waar traceerbaarheid en documentatie steeds belangrijker worden, biedt gemeten persluchtkwaliteit ook aantoonbaar bewijs richting auditors en klanten. “Je kunt laten zien dat perslucht geen onbekende factor meer is, maar een gecontroleerd onderdeel van je voedselveiligheidsstrategie”, zegt Deckers.

Dat sluit aan bij de bredere trend in de industrie: niet alleen vertrouwen op onderhoud, maar op meetbare prestaties. Net zoals olie-waterafscheiding en drogeluchttechnologie bijdragen aan schone systemen, hoort luchtkwaliteit thuis in hetzelfde preventieve beleid.

Metingen leveren meer op dan alleen zekerheid voor voedselveiligheid

Perslucht als kritische grondstof

“De kern is simpel”, concludeert Deckers. “De hoofdtaak van elke voedselproducent is het maken van veilige voedingsmiddelen. Perslucht speelt daarin een grotere rol dan vaak wordt gedacht. Door te meten, te analyseren en gericht te verbeteren, verklein je het risico op contaminatie en vergroot je de zekerheid over je proces.”

Perslucht is daarmee geen onzichtbare utility meer, maar een kritische schakel in voedselveiligheid. En zoals bij elke kritische schakel geldt: alleen wat je meet, kun je beheersen.