Het schap voor vleesvervangers in de supermarkt.
Supermarktbeleid werpt zijn vruchten af: de prijskloof tussen plantaardige en dierlijke basisboodschappen is opnieuw kleiner geworden. Vooral ProVeg heeft opnieuw bij verschillende supermarkten plantaardige en dierlijke producten vergeleken. Consumenten besparen gemiddeld het meeste geld bij de Plus en met het shoppen van huismerken.
De plantaardige versies van boter en margarine, burgers, kipstukjes en gehakt zijn inmiddels bij bijna alle supermarkten goedkoper dan de dierlijke. Dit blijkt uit nieuw onderzoeksrapport van ProVeg Nederland bij negen Nederlandse supermarkten, waaronder Dirk en Ekoplaza.
294 vlees- en zuivelvervangers
ProVeg liet in 2024 ook al zien dat plantaardige producten vaak goedkoper zijn dan vergelijkbare dierlijke producten in dezelfde verpakkingsgrootte. Nu blijkt dat plantaardige producten in een kleine verpakking inmiddels vaker scherper geprijsd zijn dan hun dierlijke tegenhangers in een grootverpakking.
ProVeg onderzocht eind april 294 producten, waarvan 145 plantaardig en 149 dierlijk. Naast de plantaardige versies van gehakt, burgers, boter, melk, yoghurt en kaas deed ProVeg ook een analyse op veertien producten die niet bij alle winkelketens verkrijgbaar zijn. Het gaat om: kipstukjes, shoarma, worst, schnitzel, gehaktballetjes, kwark, kookroom en mayonaise.
Consumenten besparen nu gemiddeld 18 procent op hun basisboodschappen, waarbij de besparing oploopt tot 30 procent. De grootste relatieve besparing is te vinden bij Plus (30 procent), gevolgd door Dirk (28 procent) en Lidl (24 procent).
AH-schnitzel en Jumbo-burger
De huismerkproducten zijn het voordeligst. Van de onderzochte dierlijke producten viel 93 procent onder een huismerk en van de plantaardige producten was het aandeel huismerk 86 procent. Martine van Haperen, expert voedselindustrie bij ProVeg Nederland, licht toe in een persbericht: “Zo zijn de plantaardige schnitzels bij Albert Heijn 2,19 euro per kilo goedkoper dan de dierlijke versie en bespaart een consument bij Jumbo zelfs 5,04 euro per kilo bij de keuze voor de plantaardige burger. Zowel Albert Heijn als Jumbo hanteren een beleid waarbij hun huismerk vleesvervangers gelijk of lager prijzen dan dierlijke producten in een vergelijkbaar verpakkingsformaat. Lidl hanteert dit beleid ook en voegt hier bovendien plantaardige zuivel aan toe.”
Dure achterblijvers
Er zijn ook enkele categorieën waarbij de plantaardige versies nog aanzienlijk duurder zijn, met name mayonaise, yoghurt, kwark en worst. De goedkoopste plantaardige yoghurt is gemiddeld ruim het dubbele ten opzichte van de goedkoopste zuivelyoghurt. Plantaardige mayonaise kost gemiddeld zelfs vier keer meer dan mayonaise met ei.
Dit is deels te verklaren doordat van deze producten nog niet bij alle supermarkten plantaardige huismerkvarianten beschikbaar zijn. Albert Heijn is bijvoorbeeld momenteel de enige winkelketen met een plantaardige mayonaise van het huismerk.
Van Haperen heeft hier twee verklaringen voor. “Als de verkoopvolumes laag blijven, wordt het aanbieden van een scherpe prijs voor supermarkten lastiger. Bovendien zijn plantaardige yoghurts nog nauwelijks verkrijgbaar in een literpak. Dat maakt het lastiger om dezelfde lage kiloprijs te bieden als bij dierlijke zuivel.” Volgens de expert liggen er nog kansen voor supermarkten om het aanbod verder uit te breiden.”
Hybride uitgesloten
Nederlandse supermarkten verkopen in toenemende mate hybride vlees- en zuivelproducten die verrijkt zijn met plantaardige ingrediënten zoals peulvruchten, groente of suikerbietvezel. Omdat deze in sommige gevallen gunstiger geprijsd zijn dan producten met een hoger percentage dierlijke ingrediënten, zijn deze grotendeels uitgesloten van dit onderzoek. Wanneer een supermarkt echter voor een bepaalde productcategorie zoals gehaktballen of burgers alleen nog hybride versies aanbiedt, zijn die wel meegenomen in de dataset.