Peulvruchten in opmars: ‘nu de Nederlandse teelt nog’

Peulvruchten winnen terrein in Nederland. De Rabobank heeft dit onderzocht. Supermarktverkopen van peulvruchten stegen met ruwweg 10 tot 15 procent in de afgelopen drie jaar dankzij een fors uitgebreid assortiment.

Diverser assortiment

Het onderzoeksteam van Rabobank heeft uitgerekend dat er in een kleine vier jaar tijd netto ruwweg dertig tot veertig, dus een kleine 30 procent, nieuwe producten bijgekomen zijn in het peulvruchtenschap van een gemiddelde Nederlandse servicesupermarkt, zoals Jumbo, Albert Heijn en Plus.

Supermarkten blijven hun schappenplannen actief aanpassen om peulvruchten nog beter onder de aandacht van de consument te brengen. Maar de volumegroei sinds 2022 is vooral toe te schrijven aan maaltijdcomponenten en meer ‘exotische’, traditioneel niet-Nederlandse, peulvruchtvarianten zoals kikkererwten en edamame-boontjes.

Verkoopboost door HAK en Boon

Supermarkten en merkfabrikanten zoals HAK en Boon speelden een belangrijke rol. Zij brachten peulvruchten actief onder de aandacht van de consument. Fabrikanten hebben bijvoorbeeld tal van gemaksproducten in de vorm van maaltijdcomponenten geïntroduceerd om peulvruchten aantrekkelijker te maken voor een breder publiek.

Hybride

Bovendien worden bestanddelen van peulvruchten verwerkt als ingrediënt in een groeiend aantal andere producten zoals snacks, plantaardige vleesvervangers en hybride vlees- en zuivelproducten. In deze hybride producten is een deel van de dierlijke eiwitten vervangen door plantaardige. Daar worden ook peulvruchten zoals veldbonen en erwten voor gebruikt.

Het aantal producten waarin peulvruchten als ingrediënt zijn verwerkt, is sinds 2022 echter iets minder hard gestegen. Die meer gematigde groei is vrijwel volledig toe te schrijven aan het plantaardige vleesvervangerssegment. Door downtrading van de consument, meer huismerken en een tegenvallende vraag is het assortiment in deze laatste categorie de afgelopen jaren gerationaliseerd en geconsolideerd, verklaart Rabobank.

Teelt loopt achter

Het grootste deel van de in Nederland verwerkte en verkochte peulvruchten komt uit het buitenland. De peulvruchtenteelt is in Nederland relatief klein. Ter vergelijking: waar we in Nederland in totaal zevenduizend ton peulvruchten verbouwen, tikken grote exportlanden zoals Canada en Australië respectievelijk 5,4 en 2,7 miljoen ton aan.

Zelfs in vergelijking met andere Europese landen steekt de teelt van peulvruchten in Nederland schril af. Van wat er in Nederland wordt geteeld, is deels (luzerne) bestemd voor de diervoerindustrie. In landen als Frankrijk, Duitsland en Polen is het iets beter gesteld met de lokale aanvoer van peulvruchten. Maar kijken we naar de Europese Unie als geheel, dan is de zelfvoorzieningsgraad niet hoger dan ruwweg 83 procent. Met name voor veel in de voeding gebruikte peulvruchten zoals linzen en kikkererwten is de EU, en Nederland dus ook, afhankelijk van de wereldmarkt.

Kostprijs

Peulvruchtgewassen en andere vlinderbloemige gewassen verbeteren de bodemkwaliteit. In Nederland en Europa zijn er daarom veel plannen, ambities, enthousiasme en initiatieven om de teelt van peulvruchten en andere eiwitrijke gewassen binnen de landsgrenzen te bevorderen. De kostprijs is echter een groot struikelblok voor het opschalen van de Nederlandse productie van meer exotische peulvruchten. Edamame-bonen of kikkererwten uit het buitenland zijn substantieel goedkoper. Dit kostenverschil is grotendeels terug te voeren tot productiefactoren als land en arbeid en is dus in principe structureel van aard, stelt Rabobank.

Nauwer samenwerken

Om de afzet van Nederlandse peulvruchten toch een impuls te geven, is er volgens Rabobank meer samenwerking in de hele keten nodig. Het advies vanuit Rabobank luidt daarom: "Supermarkten kunnen (potentiële) peulvruchtentelers en industriële verwerkers tegemoet komen met iets minder focus op de allerlaagste inkoopprijs, het aanbieden van meerjarige afzetgaranties en het overeenkomen van een meer evenwichtige risicodeling. De telers zullen op hun beurt open moeten staan voor meer transparantie in de kostprijs en een innigere relatie met hun afnemers. Het kan wel, dat bewijzen de Nederlandse edamame-boontjes in het vriesvak bij de Jumbo."

Bron: Rabobank