De meeste Nederlanders hoeven niet ver te fietsen voor een snelle (vette) hap. Recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek laten een lichte verdubbeling zien van fastfoodzaken in de laatste twintig jaar. Hier vallen naast burgertenten ook ijssalons, saladebars en pokébowlzaken onder.
Landelijk heeft fastfood de restaurants ingehaald, dankzij een kleine verdubbeling sinds 2007. Toen telde Nederland nog iets meer dan 10.000 fastfoodtenten, inmiddels zijn het er meer dan 19.400, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het aantal restaurants steeg in dezelfde periode van 11.000 naar 19.100. Bijna tien miljoen Nederlanders wonen nu in een regio met meer fastfoodzaken dan gewone restaurants.
Afhaal en bezorgen populair
Naast de traditionele hamburgerketens en andere klassiek fastfoodvoedsel rekent het CBS ook andere plekken mee, voornamelijk afhaal- en bezorgeten.
Ook ambachtelijke ijssalons worden meegerekend. In Nederland is het aantal in de afgelopen tien jaar met 45 procent gestegen, van 677 in 2016 naar inmiddels 984 ijssalons.
Het aanbod voor afhalen en bezorgen is gevarieerder geworden en niet alles is automatisch ongezond. De laatste jaren zijn er veel zaken voor pokébowls, noedels, falafel of saladebars bijgekomen. Die groei, en die variatie, zijn deels onze schuld, zegt Katinka Jongkind, horecaexpert bij het economisch bureau van ING aan het Algemeen Dagblad. “We hebben meer behoefte aan gemak, jongeren koken sowieso minder vaak zelf.”
De coronalockdowns hebben die trend alleen maar versneld, vervolgt Jongkind. Ook voor ondernemers is fastfood aantrekkelijk. “Je hebt geen groot pand meer nodig, minder personeel, en je kunt je specialiseren in één soort eten.” Bovendien: als je er geld aan verdient, kun je eenvoudig uitbreiden of er een keten van maken. “Dat vinden investeerders prettig.”
Fastfood is verslavend
De ongezonde optie blijft veruit in de meerderheid, ziet ook Esther Aarts, neurowetenschapper en hoogleraar voeding en cognitie aan de Radboud Universiteit. Ze schrok daarom van deze cijfers, vertelt ze aan het AD. “Als je honger hebt, of als je gestrest bent, kiezen je hersenen toch eerder voor een hamburger.” Uit mri-scans blijkt namelijk dat het effect van fastfood op onze hersenen lijkt op een verslaving, vertelt Aarts aan het AD. “Het is geen probleem als je fastfoodkeuze een salade is, maar leg iemand in de scan en laat een plaatje van een hamburger zien en de reactie is heftiger dan bij die salade.”
De wetenschapper houdt zich in haar werk bezig met de darm-brein-as. Volgens Aarts verloopt de communicatie tussen darmen en hersenen via meerdere routes.
Lees het interview met Esther Aarts in ‘Van darm naar brein’
Fastfoodvrij: slim of betutteling?
Volgens Aarts verdient fastfood dezelfde aanpak als roken en alcohol. Initiatieven zoals een volledig fastfoodvrije wijk in Haarlem, namelijk nieuwbouwwijk Oostpoort, of een verbod op fastfoodreclame, zoals de gemeenteraad in Nijmegen wil, juicht de hoogleraar toe. Aarts: “Het is toch gek dat je tegenwoordig wel je best moet doen om sigaretten te kopen, maar dat je wel makkelijk kunt kiezen voor een maaltijd die gelijkstaat aan de helft van je dagelijkse behoefte, vaak nog met weinig of ongezonde voedingsstoffen.”
Precies de helft van alle Nederlandse volwassenen lijdt tegenwoordig aan overgewicht, blijkt uit cijfers van het RIVM, ruim één op de zes heeft zelfs obesitas. Twaalf jaar geleden was dat nog één op de acht, benadrukt Aarts. “Fastfoodzaken zijn zeker niet de enige schuldige, ook in de supermarkt kan er een hoop beter.” Maar wie het verbieden van fastfoodzaken of -reclame bestempelt als betutteling, is wat Aarts betreft blind voor hoe het nu werkt. “Nu worden we ook betutteld, maar dan door de industrie. Alleen noemen we het anders.”
Lees ook: ‘Eetdrammen is overal’, een artikel door het Voedingscentrum
Bron: AD