Wordt Nederland het hoofdkwartier voor microbioomonderzoek?

28 mei 2026 Redactie Food Rinze Vegelien
Het eerste instituut ter wereld voor microbioomonderzoek heeft zijn deuren geopend in Amsterdam. Alle wetenschapsdomeinen en bedrijfssectoren komen samen in het Holomicrobioom Innovatie Instituut om sneller tot oplossingen te komen voor hedendaagse uitdagingen zoals water- en bodemkwaliteit en humane gezondheid.

Nederland is sinds vandaag het epicentrum van onderzoek naar de miljarden onmisbare bacteriën, schimmels en virussen in de bodem, water, planten, dieren en in ons. Vandaag opent namelijk het Holomicrobioom Innovatie Instituut zijn deuren in Amsterdam. In het Planetarium en Micropia van Artis presenteerden de initiatiefnemers van het Instituut voor het eerst de plannen, gekenmerkt door een netwerkecosysteem en living labs.

“Krachtig gereedschap” onvoldoende onbenut

Het is het eerste geïntegreerde microbioom innovatienetwerk voor bodem, water, planten, dieren en mensen. De afgelopen jaren groeide het besef dat microbioomkennis een sleuteltechnologie is voor de 21ste eeuw. Microbioom innovaties kunnen de oplossing zijn voor vele maatschappelijke opgaven zoals water- en bodemkwaliteit, gezondheid en weerbaarheid, circulariteit en biodiversiteit. Jan Sikkema, algemeen directeur bij het Holomicrobioom Innovatie Instituut, stelt: “We beschikken over één van de krachtigste gereedschappen die de natuur ons biedt, maar benutten die nog onvoldoende. Het Holomicrobioom Innovatie Instituut gaat dat veranderen.”

Bas Teusink neemt de rol op zich van wetenschappelijk directeur en voegt toe in het officiële persbericht: “Wetenschappelijke doorbraken tonen wat er mogelijk is. Denk aan microben die de CO2-uitstoot van mest verminderen, chemicaliën in de landbouw overbodig maken, water zuiveren of afval een nieuwe bestemming geven.”

Kennis- en krachtenbundeling

Volgens Sikkema is hun aanpak wereldwijd uniek. “We brengen microbioomonderzoek uit alle wetenschapsdomeinen en bedrijfssectoren in één instituut samen. Op dit moment is dat onderzoek nog verspreid over verschillende sectoren en stakeholders binnen de geneeskunde, landbouw en water, waardoor kennis niet optimaal wordt benut.”

De kennis- en krachtenbundeling heeft als doel om bedrijven te helpen te innoveren en de   innovatiepijplijn te versnellen. Ook gaat het overheden helpen om regels te ontwerpen die impactvolle maatschappelijke innovaties mogelijk maken.

Linda van de Burgwal, betrokken bij het innovatienetwerk als valorisatie directeur, zegt in het officiële persbericht: “Wetenschappelijke inzichten, beleidskaders, en bedrijfsmodellen sluiten nog niet goed op elkaar aan. Hierdoor komen veel innovaties niet of pas heel laat van de grond. Het Holomicrobioom Innovatie Instituut brengt alle betrokken partijen vanaf de start samen om dit soort barrières te identificeren.”

Jan Sikkema_Linda van de Burgwal_Bas Tuesink_Holomicrobioom Innovatie Instituut De initiatiefnemers van het instituut Jan Sikkema (algemeen directeur), Linda van de Burgwal (valorisatie directeur) en Bas Teusink (wetenschappelijk directeur)  

Consortium-leden

Aan het consortium doen elf Nederlandse universiteiten mee, evenals alle zeven universitair-medische centra, zeven hogescholen en veel andere maatschappelijke en kennisorganisaties. Ook verschillende bedrijven hebben zich aangesloten, waaronder FrieslandCampina, Campus Almkerk, Winclove Probiotics en Arla Foods. Allen zijn betrokken bij kennisdeling, onderzoek en innovatie met een relatie tot microbiomen en zien het belang van integratie van innovatie in alle domeinen.