Palmolie vrucht
NIEUWS | Als je aan palmolie denkt, dan denk je wellicht aan een vernietigde natuur. Volgens een nieuwe studie van onder andere de WUR is dit slechte imago niet geheel terecht. Koolzaadolie, sojaolie of kokosolie blijken niet per definitie beter. Palmolie genereert een hoger inkomen per hectare en kent bruikbare reststromen. Wel zijn er verbeteringen mogelijk en kan de productie omhoog.
Ontbossing of uitgestorven diersoorten: palmolie heeft een slecht imago. ‘Vrij van palmolie’ staat veelal vermeld op voedselverpakkingen. Uit een nieuw gepubliceerde studie vanuit Wageningen Food & Biobased Research – eveneens gedeeld met de Nederlandse en Indonesische overheid – blijkt dat palmolie de stempel van slechterik lang niet altijd verdient. De Gelderlander interviewde de hoofdonderzoeker van de studie.
Drie oliesoorten onderzocht
Wolter Elbersen, WUR-onderzoeker Biorefinery & Fibre Technology, onderzocht de duurzaamheid van drie oliesoorten: Indonesische palmolie, Duitse raapzaadolie (koolzaadolie) en Braziliaanse sojaolie. Hiervoor reisde hij naar Borneo en Sumatra, en bezocht eerder Maleisië. Dit onderzoek was in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en werd uitgevoerd in samenwerking met Hogeschool Van Hall Larenstein, IPB University in Bogor en Wageningen.
SDG’s van de VN
De mate van duurzaamheid werd bepaald op basis van de sustainable development goals (SDG’s) van de VN, bezien tot 2040. Naast de economische impact en effecten op de biodiversiteit hanteerden de onderzoekers nog vier criteria om de verschillende oliesoorten te beoordelen in het licht van de SDG’s: landgebruik, uitstoot van broeikasgassen, vervuiling, bestaanszekerheid.
Palmolie soms het duurzaamst
De wetenschap biedt geen zwart-wit beeld, maar palmolie bleek in bepaalde opzichten toch echt het duurzaamst. Elbersen vertelt aan de Gelderlander: “Ik denk zeker dat er terecht zorgen waren – en nog steeds wel zijn. De ontbossing voor palmolie in Maleisië en Indonesië was een groot probleem. Dat is nu minder het geval, maar niet nul. Tegelijkertijd heeft de teelt van oliepalm veel voordelen en zorgen innovaties ervoor dat die nog duurzamer wordt.”
Een plantage van oliepalmen levert volgens Elbersen meer dan twee keer zoveel olie op als een hectare soja of een hectare koolzaad. “Die voorsprong in efficiëntie blijft in stand, ook als je rekening houdt met het feit dat soja bijvoorbeeld niet alleen olie oplevert, maar ook nog eiwitten voor diervoeder. En terwijl de productie van koolzaad per hectare in Europa de afgelopen jaren is gestegen, blijft de totale opbrengst aan olie per vierkante meter ver achter bij die van palmolie.”
De wetenschappers schatten echter in dat de productie van palmolie per hectare zeker met de helft omhoog kan. Dat is belangrijk, want een hogere productie per plantage verkleint de noodzaak om weer nieuwe gronden voor palmolie, of een ander oliegewas, aan te spreken.
Verbeteringen boeren en reststromen
De studie noemt daarnaast een reeks aan verbeteringen die boeren in Indonesië en Maleisië kunnen doorvoeren. Een beter onderhoud aan plantages, een beter gebruik van mest en voedingsstoffen, vaker kiezen voor de productiefste rassen en oude bomen sneller vervangen, zodat de productie van een plantage langer op peil blijft.
Ten slotte is er meer mogelijk met een oliepalmplantage dan alleen de olie winnen. “In de eerste drie jaar dat oliepalmen nog klein zijn en geen productie leveren, kun je er andere gewassen tussen planten, zoals maïs of meloenen”, aldus Elbersen. Bovendien kunnen reststromen bij de productie van palmolie gebruiktworden voor biodiesel en hout voor meubels.
Hoger inkomen per hectare
Ook op gebied van inkomenseffecten scoort palmolie beter dan soja en koolzaad. Volgens de studie genereert palmolie, dankzij de arbeidsintensieve teelt, een hoger inkomen per hectare op dan de twee andere oliesoorten. Je hebt bovendien minder vierkante meters nodig om een minimumloon te halen, verklaart Elbersen. Hier waren al eerder aanwijzingen voor.
Elbersen: “Dankzij palmolie hebben miljoenen kleine boeren in bijvoorbeeld Indonesië een redelijk bestaan opgebouwd. Omdat palmolie betaalbaar is, levert het belangrijke calorieën voor arme delen van de bevolking in Azië en Afrika. Wij hebben de luxe om tussen oliesoorten te kiezen, zij veel minder.”
Broeikasgassen aanpakken met afvalstromen
Op gebied van klimaat staat palmolie vooralsnog op een achterstand. Koolzaadolie komt er het beste uit. Dat komt enerzijds omdat een deel van de oliepalmplantages op veengebied staat. En, net als in Nederland, met het ontwateren en inklinken van het veen ontsnapt er CO2 naar de lucht. Anderzijds leiden rottende afvalstromen tot de uitstoot van methaan, een nog sterker broeikasgas.
Desondanks stellen de wetenschappers dat palmolie wat klimaat betreft in staat is om de achterstand op soja en koolzaad in te halen. Dat kan onder meer door de afvalstromen aan te pakken, maar dat vereist volgens Elbersen politieke wil.
Ethische misstanden: een issue niet meegewogen
Beruchte misstanden rond oliepalm- en sojateelt, zoals landroof en mensenrechtenschendingen zijn niet meegewogen met het onderzoek, al vormen ze wel een issue, aldus Elbersen. De reden hiervoor is omdat het lastig te kwantificeren is.
Bron: De Gelderlander